7. Sınıf Işığın Soğurulması

Işık

  • Çevremizdeki varlıkların görülebilmesi, cisimlerden çıkan ya da yansıyan ışık ışınlarının gözümüze ulaşmasıyla mümkündür.
  • Lambadan çıkan ışık her yöne doğrusal olarak yayılır.
  • Lambanın ışığı altında kalan demir bilyenin diğer bilyelere göre daha sıcak olduğunu dokunarak anlayabiliriz.
  • Işık bir cismin sıcaklığını arttırarak ısı enerjisinin artmasını sağlar. O halde ışık bir enerji türüdür.
  • Yazın güneşin bunaltıcı sıcağından kurtulmak için gölgelik alanları tercih ederiz.
  • Işık kaynağından yayılan ışık ışınları bazı maddeleri bazı maddelerden geçerken bazı madde ise geçemezler.
  • Işığı geçiren maddelere saydam madde, geçirmeyen maddelere ise saydam olmayan madde denir.

Işığın Soğurulması

  • Işığın cisimler tarafından tutulmasına ışığın soğurulması (emilmesi) denir.
  • Güneş ışığını doğrudan alan cisimler üzerindeki sıcaklık artışı cisimlerin renkleriyle ilgilidir.
  • Koyu renkli cisimler, ışığı, açık renkli cisimlere göre daha fazla soğurduğu için koyu renkli cisimlerdeki sıcaklık artışı, açık renkli cisimlerdekine göre daha fazla olur.

  • Soğurulmanın olumsuz etkileri: uzun süre güneş altında bırakılan kumaşın renginin solması, güneş ışığını doğrudan alan besin maddelerinin tatlarının değişmesi, ilaçların bozulması…
  • Soğurulmanın olumlu etkileri: bitkilerin fotosentez yapmaları, güneş kollektörleri sayesinde konutların ısıtılması, seracılıkta güneş pilleri sayesinde elektrik enerjisi üretimi, güneş ocaklarında yemek pişirilmesi.

Radyometre (Işık Değirmeni) Nedir?

  • Diğer bir adı ışık değirmenidir.
  • Işık enerjisini hareket enerjisine dönüştüren bir aygıttır.
  • Kapalı bir fanus içinde bir eksen üzerinde serbestçe dönebilen dört kanatlı bir çarktır. Kanatların bir yüzü siyah diğer yüzü beyazdır.
  • Güneş ışığı siyah yüzeyler tarafından daha çok soğurulur daha çok ısınır. Isınan kanatçık yüzeyleri hava moleküllerini ısıtır hava genleşir, ısınan moleküllerin hareketi hızlanır ve hızlanan hava molekülleri kanatlara çarpar. Kanatların hareket etmesini sağlar.

Güneş Hangi Renktedir?

  • Güneş ışığı (beyaz ışık); kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor renklere ayrılır.
  • Yağmurlu havalardan sonra güneş ışığının oluşturduğu gökkuşağı aslında sadece yedi renkten oluşmaz. Bu renkler arasında bir çok ara tonda renkler mevcuttur.
  • Sir Isaac Newton bundan 300 yıl önce bir daireyi altı bölmeye ayırmış ve bölmeleri sırasıyla kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi ve mor renklere boyamıştır.
  • Daha sonra çarklar ve iplerle renk çarkını yapmış, dönüş hızı arttığında dairenin renginin beyaza doğru kaydığını gözlemlemiştir.
  • Bu bilginin ışığında gerçekte beyazın bir renk olmadığı, bir çok rengin bir araya gelmesi sonucu oluştuğu çıkarımını yapabiliriz.
  • Yedi renkten kırmızı, yeşil ve mavi ışığın ana renkleri olarak adlandırılır. Diğer renkler ise bu ana renklerin değişik tonlarıdır.

Cisimlerin Renkli Görünmesi

Cisimlerin renkli görünmesinin nedeni bazı renkleri yansıtması, bazı renkleri de soğurmasıyla ilgilidir.

Cisimleri yansıttığı renkte görünür:

  • Beyaz ışık gönderilen kırmızı cisim, kırmızı rengi yansıtır ve kırmızı renkte görülür, diğer renkleri ise soğurur.
  • Beyaz renkte olan cisimler bütün renkleri yansıtır.
  • Siyah cisimler ise üzerine gelen bütün renkleri soğurur.

Cisimlerin farklı ışık altında farklı renkte görünmesi:

Cisimler beyaz ışık yerine, farklı renkte ışık altında bakılacak olursa göründüğü renk de değişir.

  1. Ana renkler birbiri üzerinden ışığı yansıtmadığı için siyah olarak görünür.

Örnek:

  • Kırmızı ışık altında mavi cisim siyah görülür.
  • Yeşil ışık altında kırmızı cisim siyah görülür.
  1. Cisim ile ışığın rengi aynı ise cisim daha koyu renkte görünür.

Örnek:

Sebze pazarlarında domates satan pazarcılar kırmızı ışık vermesi için kırmızı şemsiye kullanırlar.

  1. Ara renkler cisim üzerine düştüğünde, ışığın içinde cismin rengi varsa cisim renginde görünür, yoksa siyah görünür.

Örnek:

  • Kırmızı ışık altında sarı cisim kırmızı görülür.
  • Sarı renk; kırmızı ve yeşil renklerin karışımı olduğu için cismi kırmızı renkte gösterir.
  • Sarı ışık altında, mavi cisim siyah görünür. Sarı ışık içinde mavi yoktur.

Cisimlerin Ayırt Edilememesi (Kamuflaj)

  • Cisimlerin bulundukları ortamdan ayırt edilememesine “kamuflaj” denir.
  • Cismin rengi ile ortamın rengi aynı ise cisimleri ortamdan ayırt etmek oldukça zorlaşır.
  • Bukalemun bulunduğu ortamda renk değiştirmesi kamuflajdır.
  • Askeri alanda da kamuflaj düşmanlardan gizlenmek için kullanılır.

Beyaz Işığın Renklere Ayrılması

Prizmaya gönderilen beyaz ışık renk karışımı olduğundan beyaz ışıktaki bu renkler prizmadan geçerken farklı miktarlarda kırılır ve beyaz ışık renklere ayrılır.

Işığın renklere ayrılmasının sebebi, beyaz ışığı oluşturan her renkteki ışığın prizmada farklı hıza sahip olmasıdır.

Prizmadan geçirilen beyaz ışıkta, hızı en fazla olan ışık kırmızı, hızı en düşük olan ışık ise mordur. Bu nedenle prizmada, en az kırılan ışık kırmızı, en fazla kırılan ışık mor renkli ışıktır.

Beyaz ışığın renkli olması ile ilgili olarak; gökkuşağının oluşması, sabun köpüğündeki renklenme, su fıskiyelerindeki renklenme, kırık şişe parçalarında oluşan renklenme, avize kristallerinde oluşan renklenme, ışık prizmasında oluşan renklenme örnektir.

Işığın ana renkleri:

  • Kırmızı,
  • Yeşil ve
  • Mavidir.

 

Işığın ara renkleri:

  • Sarı,
  • Magenta (Galibarda) ve
  • Cyan (Turkuaz) dır.
  • Kırmızı + Yeşil = Sarı,
  • Mavi +Kırmızı = Magenta,
  • Yeşil + Mavi = Cyan,

Güneş Enerjisinin  Günlük Yaşamda Kullanımı

Günümüzde insanoğlu artan enerji tüketimi oranlarına karşı birçok yenilik gerçekleştirmişlerdir. Bu yenilikler çoğu zaman ihtiyaç olan enerjiyi daha sağlıklı, daha ekolojik ve kolay yollarla elde etmeyi amaçlamıştır. Bu doğrultuda yapılan çalışmalardan birisi de güneş enerjisini elektrik enerjisine dönüştürmektir.

Günümüzde güneş enerjisinin kullanım yelpazesi oldukça geniştir. Güneş enerjisi incelendiğinde oldukça ekolojik bir enerji türü olduğu görülmektedir. Ekolojik olmasının yanı sıra sınırı olmaması da sürekli kullanım olanağı sağlamaktadır.

Güneş enerjisi konutlarda elektrik elde etmede, ısınmada kullanılabilir. Günlük hayatımızda trafik lambalarının çalışma prensiplerinde güneş enerjisi kullanıldığı da görülmüş bir yöntemdir. Bunların yanı sıra hesap makineleri, kol saatleri gibi küçük aletlerde de kullanılarak enerji sağlamaktadırlar.

Güneş enerjisini neden tercih etmeliyiz?

  • Tükenmeyen ve temiz enerji kaynağıdır.
  • Bol miktarda bulunur.
  • Dışa bağımlılığı yoktur.
  • Kurulum maliyeti hariç ucuz bir kaynaktır.
  • Nakliye problemi yoktur.

Böylelikle Güneş Enerjisi SÜRDÜRÜLEBİLİR bir özelliğe sahiptir. Elektrik kullanımın olduğu her alanda güneş enerjisi kullanılabilir.

Not:

  • Cisimden yansıyan ışınların bir kısmı tutulur, bir kısmı yansır.
  • Görünen renk eksiltilmiş ışıktır.
  • Cisim de yansıttığı renkte görünmektedir.
  • Cismin siyah görünmesi ışığı yansıtmaması sonucudur.
  • Beyaz ise bütün renkleri yansıtması ile oluşur.

Gökyüzü Neden Mavidir?

Atmosfer yani hava renksizdir. Ama bulutsuz ve dumansız günlerde gökyüzü görünür. Bunun sebebi atmosferin, beyaz ışığın mavi tonlarını, kırmızıya oranla daha çok saçılmaya uğratmasıdır. Yani mavi ışık, kırmızıya oranla atmosfere daha fazla dağılarak mavi renkte görünmesine sebep olur.

Deniz Neden Mavidir?

Denizlerin mavi renkli görünmesinin sebebi, gökyüzünün mavi renkli görünmesine benzerdir. Çünkü atmosferi oluşturan azot, oksijen ve karbon dioksit gibi gazlar deniz suyunun içerisinde de dağılmış olarak yer alır. Deniz suyunun rengi su moleküllerinin ışığı soğurma ve yansıtma özelliklerine bağlıdır. Deniz suyu molekülleri aynen atmosferde olduğu gibi, beyaz ışığın yapısındaki kırmızı ve kırmızıya yakın tonları soğurur, mavi ve maviye yakın tonları ise yansıtır. Deniz de bu nedenle mavi renkte görünür.

Güneş, öğle vakti parlak beyaz görünür

Güneş, öğle vakti parlak beyaz görünür. Bunun sebebi, öğle saatlerinde tepede olan Güneş’ten yayılan ışığının daha kısa yol alması ve dolayısıyla daha az filtre edilmesidir.

 

Gökyüzü yoğun bulutlarla veya dumanla kaplı olduğunda, tüm ışınlar nerede ise aynı oranda saçılır. Bu da gökyüzünün gri renkte görünmesine yol açar.

Göremediğimiz Işık Türleri de Var mıdır?

  • Gözümüzle algılayabildiğimiz ışığa “görünür ışık” denir.
  • Görünür ışık bütün ışığın %1’i kadardır.Gözümüzle göremediğimiz ama varlığını değişik araçlarla anladığımız diğer ışık türleri de vardır.

Gözle göremediğimiz ışınlar:

1- Radyo dalgaları
2- Kızılötesi ışınlar
3- Mor ötesi ışınlar
4- X ışınları
5- Mikrodalga ışınları
6- Gama ışınları

Gözle göremediğimiz ışınların kullanım yerleri;

Kızılötesi ışınlar, televizyon kumandalarında kullanılır. Televizyon kumandasına bastığımızda biz o ışını göremeyiz ancak televizyon kanal değiştirir.

Radyo dalgaları; televizyon ve radyolarda kullanılan dalga türüdür.

Mikrodalga ışınları; mikrodalga fırınlarında kullanılır. Işık enerjisi ile pişirme işlemi gerçekleşir.

Mor ötesi ışınlar; sahte paraların tespiti için kullanılan cihazlarda kullanılır.

X ışınları ise, daha çok tıp alanında kullanılır. Tomografi, röntgen ve madde analizlerinde kullanılır.

Gama ışınları; yıldız patlamalarında oluşan ve radyoaktif silahlarda kullanılan ışındır.

BENZER YAZILAR
YORUMLAR
KPSS
DERS NOTU İSTATİSTİKLERİ
  • Toplam Ders Notu: 75
  • Toplam Okuma: 196719