7. Sınıf Aynalar Konu Anlatımı

Ayna Nedir?

  • Üzerine düşen ışığın tamamına yakınını kısmını yansıtabilen yüzeylere ayna denir.

Aynaların Özellikleri

  • Aynaların arkası gümüş veya alüminyum içeren bileşikler ile sırlanır (kaplanır).
  • Parlak ve düzgün yüzeyler de ayna görevi görmektedir.
  • Aynalar üzerine düşen ışığın tamamını yansıtır.
  • Işığı yansıtma özelliğinden dolayı cisimler aynada görülebilir.

Kullanım amaçlarına göre aynalar:

  • Aynalar, yansıtıcı yüzeylerinin şekillerine göre adlandırılırlar.
  • Yansıtıcı yüzeyi düz olan aynalara düzlem ayna, yansıtıcı yüzeyi küre kapağı şeklinde olan aynalara küresel ayna denir.
  • Küresel aynalar iki şekilde incelenir. Yansıtıcı yüzeyi, küre parçasının iç yüzeyi ise çukur ayna denir. Eğer yansıtıcı yüzeyi  küre parçasının dış yüzeyi ise tümsek ayna denir.

1. Düz ayna (Düzlem ayna)

Yüzeye paralel gelen ışın demeti paralel olarak yansıtan aynalardır.

Düz Aynadaki Görüntünün Özellikleri:

  • Görüntünün boyu cismin boyuna eşittir.
  • Cismin aynaya olan uzaklığı, görüntünün aynaya olan uzaklığına eşittir.
  • Cismin görüntüsü sanaldır.
  • Sanal görüntüler düz olup perde üzerine düşürülemez.
  • Cisim aynaya hangi sürat ile yaklaşıyorsa, görüntü de aynaya aynı süratle yaklaşır.
  • Cisme göre sağlı solludur. (Sağ el, görüntünün sol elidir).
  • Görüntü aynaya göre simetriktir.

Düzlem Aynaların Kullanıldığı Yerler :

  • Evde, mağazalarda, kuaförde, araç içi dikiz aynasında düzlem ayna kullanılır.
  • Binaların dış cephelerinde aynalar yerleştirilerek içeri ışığın girmesi engellenir. Böylece binanın ısınması engellenir.
  • Tepegözde, periskop gibi araçlarda düzlem ayna kullanılır.

Çukur Ayna (İç Bükey Ayna)

  • Yansıtıcı yüzeyi çukur olan aynalara Çukur Ayna denilmektedir.

Merkez (M):

Küresel aynanın merkezidir. Ayna yüzeyi üzerindeki herhangi bir noktanın yüzey normali M noktasından geçer.

Eğrilik Yarıçapı (R):

Merkez noktanın ayna yüzeyine uzaklığına (R) denir.

Odak Noktası (F):

Asal eksene paralel olarak gelen ve küresel aynada yansıyan ışınların, kendilerinin ya da uzantılarının asal eksen üzerinde keşiştiği noktaya denir.
Odak noktası (F) ve merkez (M) çukur aynada aynanın önünde, tümsek aynada ise aynanın arkasındadır.

Asal Eksen:

Aynanın merkez noktası M ile odak noktası F nin birleştiği eksendir.

Tepe Noktası (T):

Aynanın asal ekseni kestiği noktaya denir.

Çukur Aynadaki Görüntünün Özellikleri:

Cismin aynaya olan mesafesine göre görüntü özellikleri değişir.

1. Cisim, odak noktası ile ayna arasında

– Görüntü cisimden büyüktür ve cisim aynaya yaklaştıkça görüntü küçülür.

– Görüntü düzdür.

– Görüntü zahiridir yani aynanın arkasında oluşur.

2. Cisim, odak noktasının dışında

– Görüntü cisimden küçüktür ve cisim aynaya yaklaştıkça görüntü büyür.

– Görüntü terstir

– Görüntü gerçektir.

Çukur Aynanın Kullanım Alanları:

Çukur aynalar; el feneri, araba farları, dişçi aynası, ameliyat masası aydınlatması, tavan aydınlatması, elektrik sobaları, ev aydınlatma sistemlerinde, bazı teleskopların yapısında kullanılır.

Not:    Çukur aynalar genellikle ince işçilikte görüntünün büyütülmesini sağlamak amacı ile kullanılır.

3. Tümsek Ayna (Dış Bükey Ayna)

  • Yansıtıcı yüzeyi dışa doğru bükülü olan aynalara tümsek ayna adı verilir.
  • Tümsek aynalar, daha geniş alanların görüntülenmesi amacı ile kullanılır.

Tümsek Aynanın Görüntü Özellikleri

  • Tümsek aynada görüntü düzdür.
  • Oluşan görüntü cisimden küçüktür.
  • Görüntü sanaldır ve simetrik değildir. (Görüntü cisimle aynı boyda olmaz.)
  • Cisim aynaya yaklaştıkça görüntüsü büyür, fakat cismin boyuna eşit olmaz.
  • Tümsek aynalar daha geniş alanların görüntülenmesi amacı ile kullanılır.

Tümsek ayna ile çukur ayna arasındaki farklar nelerdir?

  • Çukur ayna gelen ışınları toplar, tümsek ayna dağıtır.
  • Düzlem ve tümsek aynalarda daima sanal görüntü oluşur, gerçek görüntüsü oluşmaz. Ama çukur aynada odak noktasının dışındaki cisimlerin gerçek görüntüsü oluşur.
  • Aynı büyüklükteki bir tümsek ve bir çukur aynadan tümsek olanın görüş alanı çukur olana göre daha büyüktür.
BENZER YAZILAR
YORUMLAR
KPSS
DERS NOTU İSTATİSTİKLERİ
  • Toplam Ders Notu: 75
  • Toplam Okuma: 196725