8. Sınıf Modifikasyon ve Mutasyon

MUTASYON

Canlının genetik yapısında meydana gelen değişmelere mutasyon denir. Mutasyonlar, genetik bilgiyi taşır ve  DNA molekülünde, kopmalara, yer değiştirmelere sebep olur. Bu kopmalar ve yer değiştirmeler çoğu zaman yüksek hasarlarla sonuçlanır. Bu durumda canlının protein veya enzim yapısı ve beraberinde metabolizması değişir.

Mutasyonun Özellikleri :

1-Genlerin yapısı,  kromozomların yapısı ve sayısı değişir.

2- Vücut veya üreme hücrelerinde görülür.

Vücut hücrelerindeki mutasyon kalıtsal değildir ve sadece o bireyde kalır.

Üreme hücrelerindeki mutasyon kalıtsaldır ve nesilden nesile aktarılır.

3- Yararlı ve zararlı mutasyonlar vardır.

4- Canlılarda kalıtsal çeşitliliğe yol açar.

5- Birdenbire veya uzun yıllar sonra ortaya çıkabilir.

6- Etkisini hemen gösterebilen mutasyon baskın mutasyon, daha sonraki döllerde ortaya çıkan mutasyon çekinik mutasyondur.

—Mutasyona neden olan etkenlere mutajen, mutasyona uğrayarak eski özelliğini kaybeden gene mutant gen denir.

  • —Radyasyon
  • —Yüksek sıcaklık,
  • —Kimyasal maddeler,
  • Virüsler ve Bakteriler
  • Hastalıklar
  • Besinlerin Etkisi
  • —pH derecesi gibi etkenler mutajendir.

Mutasyon Örnekleri

  • Van kedilerinin farklı göz renginde olmaları
  • Dört boynuzlu keçi doğması
  • Bir elde 6 parmak oluşması
  • Down sendromu
  • Kanser hastalığı

Canlının vücut hücrelerinde gerçekleşen mutasyonlar sadece o canlıyı etkilerken, üreme hücrelerindeki mutasyonlar gelecek nesillere de aktarılmaktadır. Böylece canlıda farklı fiziksel özelliklerin oluşumuna sebep olmaktadırlar.

 

Mutasyon Çeşitleri Nelerdir?

1.Kromozom Mutasyonları

Adından da anlaşılacağı üzere kromozomun herhangi bir parçasındaki değişim ya da kopma anında sayısal veya yapısal değişiklikler sonucu oluşan mutasyon çeşididir. Genel olarak mitoz ve mayoz bölünme sırasında ortaya çıkan hatalardan dolayı oluşur ve ciddi hasarları beraberinde getirir.

İnsanlardaki kromozom değişimleri ise şu sendromlara neden olabilir;

  • Cridu Chat Sendromu
  • Edward Sendromu
  • Patau Sendromu
  • Down Sendromu
  • Kronik Miyelojenik Lösemi

2.Gen Mutasyonları

Nokta mutasyonu olarak da adlandırılan gen mutasyonları, kromozomların sayısında veya yapısından herhangi bir farklılık yaşanmadan sadece DNA’nın bazı bölümlerinde deneysel olarak ortaya çıkan mutasyon türüdür. Ayrıca mutasyona uğramış olan bir gen, meydana gelen tahribatın miktarına göre nadir de olsa eski haline dönebilmektedir.

Gen mutasyonuna neden olan diğer faktörler ise aşağıdaki gibidir;

  • X ışınları
  • Radyoaktif materyaller
  • Mutajenik kimyasallar
  • UV ışınları
  • Radyasyon

MODİFİKASYON

Modifikasyon: Çevre şartlarının etkisiyle canlının fenotipinde (dış görünüşünde) meydana gelen kalıtsal olmayan değişikliklerdir.

Modifikasyonun Özellikleri

1- Kalıtsal değildir.

2- Vücut hücrelerinde olduğu için o canlı ile sınırlıdır ve nesillere aktarılamaz.

3- Canlının dış görünüşünü (fenotipini) etkiler.

4- Gen ve kromozomların yapısında değişiklik meydana gelmez.

5- Sıcaklık, ışık, beslenme ve nem gibi çevre şartlarının etkisiyle oluşur.

6- Bazı durumlarda modifikasyona neden olan çevre şartları ortadan kalkınca canlı tekrar eski haline dönebilir.

Modifikasyona Neden Olan Faktörler

1- Sıcaklık

2- Işık

3- Beslenme

4- Nem (Su)

Bu çevresel faktörler genlerin işleyişini değiştirerek modifikasyona sebep olur.

Modifikasyon Örnekleri

Sirke sineğinin kanadı 16 ⁰C’lik sıcaklıkta düz, 25 ⁰C’lik sıcaklıkta kıvrık olması.

Himalaya tavşanlarında tüy renginin oluşması

—

BENZER YAZILAR
YORUMLAR
100
ONLİNE SINAV
1409
ADET SORU
4583
DEFA ÇÖZÜLDÜ
KPSS
NİTELİKLİ LİSELERE
GEÇİŞ SINAVI

01 Haziran 2019