8. Sınıf Kalıtım

  • Kalıtsal bir özelliğin ( göz rengi, saç şekli vb…) nesilden nesile aktarılmasına kalıtım denir.
  • Genleri araştıran bilim dalına genetik ya da kalıtım adı verilir.
  • Kalıtımın etkisiyle ortaya çıkan her bir özelliğe karakter denir.
  • Göz rengi ve şekli, saç rengi ve şekli, kan grubu, kulak kıllılığı vb…

Gen: Genetik özelliklerimizi kontrol eden her bir DNA parçasına gen denir. Harflerle gösterilir. ( A, a,D,d, E,e, K,k vb…)

Genotip: Canlıların sahip olduğu gen yapısına denir.

Fenotip: Genotip ve çevresel etkenlere bağlı olarak dış görünüşte ortaya çıkan özelliklere denir.

Alel Gen: Anne ve babadan gelen aynı özellikteki gen çiftine alel gen denir. İki harfle gösterilir. AA, Aa,aa

Saf döl: Karakteri oluşturan iki geninde aynı şekil ve özellikte olmasıdır. (AA, aa, BB… gibi)

Melez döl: Karakteri oluşturan iki geninde farklı-şekil ve özellikte olmasıdır. (Aa, Bb… gibi)

Baskın Gen: Fenotipte etkisi direkt olarak görü-len genlere denir. (A, B… gibi)

Çekink Gen: Fenotipte etkisi direkt olarak görü-lemeyen sadece saf döl olması durumunda görü-len genlere denir. (a, b… gibi)

Gregor Mendel (Gıregor Mendel)

  • Avusturyalı genetik bilimcisi ve rahiptir.
  • Kalıtım genetiğinin öncüsü olarak bilinen Mendel uzun süre bitkiler özellikle bezelyeler üzerinde çalışmıştır.
  • Kalıtım babası olan Mendel, bitkiler üzerine yaptığı çalışmalarda bir türün özelliklerinin kalıtım yoluyla sonraki kuşaklara aktarıldığını bulmuştur.

MENDEL’İN KALITIM ÇALIŞMALARI

Mendel çalışmalarında bezelyeleri kullanmıştır.

Peki neden bezelye?

  • Kolay yetiştirilmesi
  • Yılda bir kaç ürün verebilmesi
  • Karakter çeşidinin çok sayıda olması
  • Tozlaşmanın kontrol edilebilir olması

ÇAPRAZLAMALAR

—Nesilden nesile aktarılan karakterlerin eşleştirilmesine çaprazlama denir.

ÖRNEK: Arı döl sarı tohumlu bezelye ile arı döl yeşil tohumlu bezelyeyi çaprazlayalım.

(Sarı tohum geni, yeşil tohum genine baskındır.)

F1 dölünde elde ettiğimiz melez bezelyeleri (Ss) kendi aralarında çaprazlayarak durumu gözlemleyelim.

İNSANDA CİNSİYET BELİRLEME

  • İnsan vücudundaki hücrelerde 46 kromozom bulunur. Bu kromozomların 44 tanesi vücut hücrelerinin özelliklerini belirlerken diğer ikisi cinsiyeti beliler.
  • Cinsiyeti belirleyen bu kromozomlara eşey kromozomları denir.
  • Dişilerin taşıdıkları eşey kromozomları XX, er-keklerin ise XY şeklindedir.
  • Döllenme sırasında anne ve babadan gelen birer eşey kromozomu yan yana gelerek yavrunun cinsiyetini belirler.

Akraba Evliliklerinin Genetik Sonuçları

  • Genlerle taşınan ve dölden döle aktarılabilen hastalıklara kalıtsal hastalıklar adı verilir.
  • Bunlardan bazıları baskın, bazıları çekinik genlerle taşınır.
  • Hastalık geni taşımalarına rağmen bazı insanlar hasta olmayabilir. Hem sağlam gene hem hastalık genine sahip olan bu bireylere taşıyıcı adı verilir.   Hastalık, kalıtsal olarak aktarılıyorsa bireyin akrabalarının çoğu taşıyıcı olabilir.
  • Akraba evliliği yapanlarda taşıyıcı bireylerin yan yana gelmesi ve hasta birey oluşturması ihtimali oldukça yüksektir.

 

 

BENZER YAZILAR
YORUMLAR
100
ONLİNE SINAV
1409
ADET SORU
4576
DEFA ÇÖZÜLDÜ
KPSS
NİTELİKLİ LİSELERE
GEÇİŞ SINAVI

01 Haziran 2019