8. Sınıf DNA ve Genetik Kod

DNA (DEOKSİRİBOZ NÜKLEİK ASİ)

  • Canlıların genetik şifrelerini taşıyan bir nükleik asittir.
  • Çift zincirli ve sarmal yapıdadır.
  • James Watson ve Francis Crick ilk DNA modeli yapmışlardır.
  • DNA, incelenerek kişinin anne ve babası, taşıdığı kalıtsal hastalıklar vb. özellikler belirlenebilir.

DNA’NIN ÖZELLİKLERİ

  • Hücrenin yönetici molekülüdür.
  • Hücrede yaşamsal faaliyetleri kontrol eder.( Solunum, boşaltım vb..)
  • Hücrenin kalıtsal materyalidir
  • İçerisinde binlerce gen vardır. ( Göz rengi geni, saç rengi geni vs..)
  • DNA, nükleotid adı verilen küçük birimlerden oluşur.

NÜKLEOTİT

  • DNA’nın en küçük yapı birimine Nükleotit adı verilir.
  • Nükleotidler Fosfat, deoksiriboz şekeri ve organik bazdır olmak üzere üç kısımdan oluşur.
  • DNA’da 4 çeşit organik baz bulunur.
  • Bunlar; Adenin(A), Timin (T), Guanin (G), Sitozin (C) bazlarıdır.
  • Nükleotidler bağlı olduğu organik bazın ismini alır.
  • Örneğin adenin bazını içeren nükleotit “adenin nükleotit”, guanin bazını içeren nükleotit “guanin nükleotit” olarak adlandırılır.

—

  • Bir DNA zincirinde nükleotit sayısı, fosfat sayısı, şeker sayısı ve organik baz sayısı eşittir. —
  • Bir DNA zincirinde daima, adenin bazının karşısına timin bazı, guanin bazının karşısına sitozin bazı gelir.

 

 

GEN

  • Nükleotidler çeşitli sayı ve sırada dizilerek genleri oluşturur.
  • Tüm kalıtsal bilgiler DNA üzerindeki genlerde şifrelenmiş olarak kayıtlıdır.
  • Her genin şifresi birbirinden farklıdır.
  • Nükleotidlerin sayı ve sıra bakımından dizilişi değiştikçe ifade edilen genin özelliği de değişir.

 

 

 

KROMOZOM

  • DNA, hücre bölünmesi sırasında kısalıp kalınlaşır ve etrafı özel bir protein kılıfla kaplanır. Bu hâldeki DNA’ya kromozom adı verilir.
  • Kromozom sayısı canlı türlerinde farklılık gösterebilir ancak aynı türe ait canlılar arasında kromozom sayısı değişmez.
  • Kromozom sayıları ile gelişmişlik dereceleri arasında bir orantı yoktur.
  • Farklı iki canlının kromozom sayısı aynı olabilir.

Bazı Canlılarda Kromozom Sayısı

  • Nükleotidler bir araya gelerek genleri, genler bir araya gelerek DNA’yı oluşturur.
  • DNA ise kromozom içinde yer alır.
  • Nükleotid, gen, DNA ve kromozom arasındaki ilişkiyi aşağıdaki görselden yararlanarak kavrayabilirsiniz.

DNA’nın KENDİNİ EŞLEMESİ

  • Hücre bölünmesinden önce DNA’nın sayısını iki katına çıkarmasıdır.
  • DNA kendini eşlerken ilk olarak iki ipliği fermuar misali birbirinden ayrılır.
  • Daha sonra sitoplazmada serbest halde bulunan Nükleotidler çekirdek içerisine girer ve DNA’nın açılan kısmındaki nükleotidlere bağlanır.
  • Bu eşleşme Guanin karşısına Sitozin, Adenin karşısına Timin bazı gelecek şekilde gerçekleşir.
  • DNA’nın kendini eşlemesi sırasında stoplazmadaki; Fosfat, Şeker ve Organik Baz sayısı azalır.

 

 

  • DNA eşlenirken bazı aksaklıklar görülebilir.
  • Bir nükleotidin karşısına yanlış nükleotid yerleşmesi ya da nükleotid yerleşmemesi gibi hatalar onarılabilir.
  • Ancak DNA ipliğinin her iki tarafında nükleotid olmaması gibi hatalar onarılamaz.

BENZER YAZILAR
YORUMLAR
100
ONLİNE SINAV
1409
ADET SORU
4576
DEFA ÇÖZÜLDÜ
KPSS
NİTELİKLİ LİSELERE
GEÇİŞ SINAVI

01 Haziran 2019