logo
Güneş Sistemi ve Ötesi
Test 4
1.
Gökyüzünün incelenmesinde teleskobu kullanan ilk bilim insanı kimdir?
Doğru Cevap: "B" Galileo Galilei
Soru Açıklaması
2.
Aşağıdakilerden hangisi uzay araştırmalarında kullanılan araçlardan biri değildir?
Doğru Cevap: "D" Meteorlar
Soru Açıklaması
3.
Yapay uyduların kullanım amaçları aşağıdakilerden hangileridir?

I. Haberleşme

II. Askeri istihbarat

III. Meteoroloji
Doğru Cevap: "D" I, II ve III
Soru Açıklaması
4.
1. Güneş

2. Dünya

3. Ay

4. Samanyolu gökadası

Güneş sistemi ile ilgili verilen kavramların büyükten küçüğe sıralaması nasıl olmalıdır?
Doğru Cevap: "B" 4 - 1 - 2 - 3
Soru Açıklaması
5.
Yıldızlarla ilgili olarak;

1. Doğal ısı ve ışık kaynaklarıdır.

2. Gezegenlerin yörüngelerinde dönerler.

3. Küre şeklindedirler.

4. Samanyolu Galaksisinin en büyük yıldızı Güneş’tir.

Ayşe yukarıda verilen bilgilerden doğru olanları K kutusuna, yanlış olanları T kutusuna atacaktır.

 

Buna göre Ayşe T kutusuna verilen bilgilerden hangisi ya da hangilerini atar?
Doğru Cevap: "C" 1 ve 3
Soru Açıklaması
6.
I. Doğal ısı ve ışık kaynaklarıdır.

II. Sonsuz enerji kaynaklarıdır.

III. Birbirlerine göre konumları değişmez.

Verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri yıldızlara ait özelliklerdendir?
Doğru Cevap: "A" Yalnız I
Soru Açıklaması
Yıldız, büyük ölçüde hidrojen ve helyum elementlerinden oluşan, yoğun, uzayda belirli ölçüde ışık saçan plazma küresine verilen isimdir. Yıldızlar, bulutsu adı verilen yüksek yoğunluklu gaz ve toz bulutu içerisinde oluşmaktadır.

Yıldız çekirdeğinde meydana gelen füzyon tepkimeleri doğrultusunda çekirdekte bulunan hidrojen atomları helyum atomlarına dönüşmektedir. BU doğrultuda yıldızlar doğal ısı ve ışık kaynaklardır. Yalnız bu enerji uzun bir süre geçse de bir gün sona ermektedir. Bu doğrultuda sonsuz enerji kaynağı değildirler. Galaksilerin genişlemesi doğrultusunda yıldızların birbirlerine göre konumları değişiklik gösterebilmektedir.

Cevap A seçeneğidir.
7.
Aşağıdaki bilim insanlarından hangisi ilk kapsamlı yıldız cetvelini oluşturan Türk İslam gök
bilimcidir?
Doğru Cevap: "A" Uluğ Bey
Soru Açıklaması
Uluğ Bey, en önemli Türk - Islam bilginlerinden bir tanesidir. Yaşadığı dönemde geçmişte Batlamyus tarafından hazırlanmış 1022 yıldız bulunan yıldız cetvelini inceleme şans bulmuş ve bu doğrultuda belirli hatalar olduğunu gözlemlemiştir. Bu doğrultuda çalışmalar gerçekleştiren Uluğ Bey “Ziyc-i Gürgani”, “Ziyc-i Cedidi Sultan” ya da “Ziyc-i Uluğ Bey” adları ile anılan yıldız cetvellini oluşturmuştur. Bu bağlamda yıldız cetveli oluşturan ilk Türk Islam gök bilimci olmuştur.
8.
Aşağıdakilerden hangisi küçük kütleli bir yıldızın yaşam sürecinin doğru sıralamasıdır?
Doğru Cevap: "D" Bulutsu-Küçük Kütleli Yıldız-Beyaz Cüce
Soru Açıklaması
Yıldız, büyük ölçüde hidrojen ve helyum elementlerinden oluşan, yoğun, uzayda belirli ölçüde ışık saçan plazma küresine verilen isimdir. Yıldızların belirli yaşam süreleri bulunmaktadır. Bu doğrultuda bulutsu adı verilen yoğun gaz ve toz bulutları içerisinde meydana gelir, zaman içerisinde çekirdeklerinde bulunan atomları tüketir ve bu doğrultuda yok olmaktadırlar.

Küçük kütleli bir yıldızın yaşam süreci bu doğrultuda,

- Bulutsu,

- Küçük Kütleli Yıldız,

- Beyaz Cüce

şeklinde olacaktır.

Cevap D seçeneğidir.
9.
I. İletişim ve haberleşme

II. Ülke savunma teknolojileri

III. Biyoteknolojik gelişmeler

Verilenlerden hangisi ya da hangileri uzay araştırmalarının insanlığa sağladığı faydalardandır?
Doğru Cevap: "D" I, II ve III
Soru Açıklaması
Astronomi gök bilimi anlamına gelmektedir. Gök bilimi ve teknolojik çalışmalar doğrultusunda elde edilen sonuçlar birçok yeni alanda insanlığa fayda sağlamıştır. Uzayın keşfi kapsamında yürütülen çalışmalar doğrultusunda oldukça geniş alanda çalışmalar yürütülmektedir. Bu bağlamda amaç astronotların uzay şartlarında yaşamaları adına uygun şartların sağlanmasıdır. Bu doğrultuda birçok alanda çalışmalar yürütülmekte ve bu çalışmalar doğrultusunda elde edilen birçok ürün insanlığın gelişimine katkı sağlamıştır.

- Iletişim ve haberleşme,

- Savunma teknolojileri,

- Biyoteknolojik gelişmeler


olmak üzere birçok alanda büyük gelişme kat edilmiştir.

Cevap D seçeneğidir.
10.
Gök bilimi çalışmaları ışığında uzayın birçok bilinmeyeni keşfedilmiş ve elde edilen bilgilerle çeşitli alanlarda geleceğe ışık tutulmuştur.

Bu bilgileri elde etmek için aşağıdaki yöntemlerden hangisi daha çok kullanılmıştır?
Doğru Cevap: "A" Optik araçlarla yapılan uzay gözlemleri
Soru Açıklaması
Insanlık tarih boyunca gökyüzüne ilgi duymuştur. Bu doğrultuda doğal temelli belirli olayların mantıksal zemin üzerine oturtulması istenmiştir. Bu doğrultuda bilim dalları ortaya çıkmıştır. Astronomi bu bilim dallarından bir tanesidir.

Astronomi bilimi kapsamında yürütülen çalışmalar doğrultusunda evren, galaksiler, sistemler, yıldızlar, gök cisimleri hakkında birçok şey keşfedilmiştir. Bu keşifler her gün gerçekleşen belirli olayların nedenleri ve sonuçlarını gözler önüne sermiştir. Bu bilgilerin elde edilmesi bakımından kurulan rasathanelerde kullanılan optik gözlem araçları bu keşiflerde en büyük rolü oynamaktadır.

Cevap A seçeneğidir.
logo
Güneş Sistemi ve Ötesi
Test 4
11.
Yıldızlarla ilgili,

I. Sıcaklıklarına göre renkleri farklıdır.

II. Uzayda hareket etmezler.

III. Küresel şekilleri vardır.

ifadelerden hangileri doğrudur?
Doğru Cevap: "C" I ve III
Soru Açıklaması
12.
Uzaktan kumanda ile çalışan insansız uzay araçlarıdır. Gezegenlerin fotoğraflarını çekme özelliğine sahiptir.

Yukarıda tanımı verilen uzay aracı hangisidir?
Doğru Cevap: "B" Uzay sondası
Soru Açıklaması
13.
Bir yıldızın oluşmaya başladığı ortama ne ad verilir?
Doğru Cevap: "A" Nebula
Soru Açıklaması
14.
Aşağıdakilerden hangisi diğerlerini kapsar?
Doğru Cevap: "A" Galaksi
Soru Açıklaması
15.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Dünya'nın içinde bulunduğu galaksi ve bu galaksinin yapısı doğru verilmiştir?
Doğru Cevap: "A" Samanyolu - Sarmal
Soru Açıklaması
16.
Küçükayı takım yıldızının en parlak yıldızı olan ve daima kuzeyi gösteren yıldız aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: "B" Kutup yıldızı
Soru Açıklaması
17.
Yıldızlar için aşağıdaki verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

 
Doğru Cevap: "D" Zaman zaman Dünya atmosferinde yıldız kayması şeklinde olaya sebep olurlar.
Soru Açıklaması
18.
Uzay kirliliği hava kirliliği gibi sorunlara neden  olmasa da bazı olası tehlikeleri olan bir kirliliktir.

Buna göre aşağıda verilenlerden hangisi uzay kirliliğine neden olmaz?
Doğru Cevap: "B" Meteorlar
Soru Açıklaması
19.
Aşağıdakilerden hangisi gök bilimine katkı sağlamış Türk bilim insanlarındandır?
Doğru Cevap: "A" Ali Kuşçu
Soru Açıklaması
20.
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'ye ait uydulardan bir tanesi değildir?
Doğru Cevap: "C" Kepler
Soru Açıklaması
TEST BİTTİ.
CEVAPLARINIZI KONTROL EDİNİZ.

Ünite Özeti

YILDIZLAR

  • Yıldızlar canlı değildir, ama bir canlı gibi doğar, yaşar ve ölür. Ömrü sona eren yıldızlar şiddetli patlamalarla parçalanırlar.

  • Çevrelerine ısı ve ışık yayan yıldızlar farklı renklere sahiptir. Sıcak yıldızlar mavi ve beyaz, orta sıcaklıktaki yıldızlar sarı, soğuk yıldızlar ise kırmızıdır.


YILDIZLARIN YAŞAM SÜRECİ

Bir yıldızın ömrünün uzunluğu, kütlesine bağlıdır. Yıldızın çok fazla maddesi ve dolayısıyla yüksek bir kütlesi varsa, ömrü daha kısa olacaktır.

Yıldızlar ilk olarak bulutsu olarak meydana gelir. Bulutsular gaz ve toz bulutlarıdır. Bu gaz ve toz bulutları yani bulutsular, uzun bir süre sonra yıldız olurlar. Bunlar büyük kütleli yıldız ve küçük kütleli yıldız olarak ikiye ayrılır. Küçük kütleli yıldızlar önce kırmızı dev olur, sonra gezegenimsi bulutsu olur ve en son beyaz cüce olarak ölür. Büyük kütleli yıldız ise önce kırmızı süper dev, sonra süpernova patlaması geçirerek süpernova, sonra en son olarak ya nötron yıldızı (pulsar) ya da karadelik olurlar.

 

TAKIM YILDIZI

  • Gökyüzüne Dünya’dan bakıldığında bir arada bulunan yıldız grupları takım yıldızı olarak adlandırılır.

  • Büyükayı, Küçükayı, Ejderha, Çoban, Kuzey Tacı ve Orion (Avcı) takımyıldızlardan bazılarıdır.


 

KUYRUKLU YILDIZLAR

  • Kuyruklu yıldızlar, birer yıldız değildir. Bu gök cisimlerinin yapısında donmuş halde buz, gaz ve tozlar bulunur. Bu yüzden kirli kartopu olarak da adlandırılırlar.

  • Kuyruklu yıldızlar, Güneş çevresinde dolanır.Güneş’e yaklaştıklarında içerdikleri bir miktar buz erir be buzla karışmış toz ve taş parçaları serbest kalır.Serbest kalan gaz ve tozlar güneş rüzgarıyla itilir. Böylece kuyruklu yıldızın kuyruk kısmı oluşur.

  • Kuyruklu yıldızlardan kopan toz ve kaya parçaları Dünya atmosferine girdiklerinde sürtünmenin etkisiyle ısınır ve ince bir ışık çizgisi belirir. Bu doğa olayı halk arasında yıldız kayması olarak bilinir. Buna atmosfere hızla girip yanan meteor da sebep olabilir.


 

GÖKTAŞI VE METEOR ÇUKURU

  • Bazı meteorların tamamı yanmadığından yeryüzüne düşen parçaları olur. Atmosfere girerek yeryüzüne ulaşan meteorlara göktaşı adı verilir.

  • Meteorlar düştükleri yerlerde çukurlar oluşturur. Buna meteor çukuru

  • Bu çukur Dünya yüzeyi üzerinde oluşmuşsa buna göktaşı çukuru


 

GEZEGENLER VE IŞIK YILI

  • Bir diğer gök cimi de Yıldızlar kendileri ısı ve ışık yayarken gezegenler yıldızlardan aldığı ışığı yansıtır. Gezegenler yıldızlardan daha soğuk ve daha küçüktür.

  • İki gök cismi arasındaki uzaklığı ifade ederken ışık yılı birimi kullanılır. Bir ışık yılı, ışığın boşlukta bir yılda aldığı uzaklıktır. Bir ışık yılı yaklaşık 9 trilyon kilometredir.


 

GÖK ADA

  • Ay, Dünya, Güneş, diğer yıldızlar ve bulutsular gök ada adı verilen dev sistemlerin birer üyesidir.

  • Dünyamızın içinde bulunduğu gök ada, Samanyolu galaksisi olarak bilinmektedir. Bu gök adan sarmal kollardan oluşur. Güneş sistemimiz bu kollardan Avcı kolu’nda bulunur.


 

EVREN VE UZAY

  • Gök adaların da içinde yer aldığı gök cisimlerinin tümü, aralarındaki boşluklarla birlikte evreni oluşturur.

  • Dünya dışındaki evren parçası uzay  olarak adlandırılır.

  • Dünya’mız uzayda Samanyolu galaksisi içersinde yer alan Güneş sisteminde Güneş’e en yakın üçüncü gezegendir.


 

UZAY ARAŞTIRMALARI

  • İlk yıldız gözlemleyicileri gördükleri cisimlerin resimlerini mağara duvarlarına çizmişlerdir.

  • Çinliler gökyüzünü inceleyerek gördüklerini taş ve parşömenlere çizmişlerdir. Böylece, ilk yıldız haritasını oluşturmuşlardır.

  • Babilliler MÖ 200’lü yıllarda bir çok yıldızın konumlarınız izlemişler, yıldızlara hayvan eşya adlarını vermişlerdir. Merkür ve Venüs gezegenlerini gözlemlemişlerdir.

  • MÖ 1400’lü yıllarda Antik Mısır Medeniyeti’nde tapınakların üzerine Merkür, Venüs, Jüpiter ve Satürn’ün resimleri çizilmiştir. Eski Mısırlılar festival günlerini belirlemek için Güneş’i, Ay’ı ve yıldızları kullanmıştır.

  • Ancak gökyüzünü incelemeyi bilime dönüştürenler Eski Yunanlılardır. Yunanlı Hipporkhos yıldız haritalarını bugünküne yakın biçimde çizmiştir.

  • İlk medeniyetler yıldızların konumlarını yön bulmada, Ay’ın ve Güneş’in konumlarını da zaman belirlemede kullanmışlardır.

  • 1969’da Neil Armstrong, Edwin Aldrin ve Michael Collins adlı üç astronot Ay’a ulşamayı başardılar.

  • Zamanla gelişen teknoloji sayesinde Mars’a ve Venüs’e uzay sondaları gibi uzay araçları gönderildi.

  • Mars’ın ve Dünya’nın çevresine uydular yerleştirildi.

  • Uzay yolculuğu sırasında astronotların yaşamlarını sürdürebilmesi için özel giysiler üretildi.

  • Uzay çalışmaları sırasında günlük hayatımızı kolaylaştıran teflon, uzayda kullanılan tükenmez kalem ,alüminyum folyo, diş teli gibi araç ve gereçler ile uzay mekikleri, yapay uydular, uzay istasyonları ve özel tasarlanmış giysiler üretilmiştir.


 

GÖK BİLİMCİ

  • Holandalı gözlükçü Hans Lippershey, 1608 yılında ilk teleskopu icat etti. Astronomide kullanılabilecek ilk teleskop ise 1609 yılınd,Galileo adlı bir İtalyan tarafından yapıldı.

  • Galileo gibi teleskoplar yardımıyla gök cisimlerinin hareketlerini ve yapısını inceleyen bilim insanları gökbilimci olarak adlandırılır.


 

UZAY KİRLİLİĞİ

  • Yer çekimi olmadan üretilen metaller, cam ve seramikler daha sağlam yapılabilir ve Dünya’da yapılanlardan daha yüksek sıcaklıklara dayanabilir.

  • Uzayda işe yaramayan roket parçaları, ölü uydular, yakıt tankları ve uzay aracı artıkları Dünya’nın çevresinde dolanan bir hurda yığını oluşturmuş ve bu durum uzay kirliliğine yol açmıştır.